ប្រលោមលោក
          
សង្ខេបរឿង [ មរណៈមាតា ]

         នាសម័យព្រះរាជាព្រះនាមវិមលធម្មរាជ សោយរាជ្យក្នុងវិទ​ហនគរ មានបុរសម្នាក់ឈ្មោះ​​កុល្លិយៈ ជាមេស្រុកមានភរិយាឈ្មោះនាងកែវកេសី និងកូនស្រីដ៏ស្រស់ស្អាតឈ្មោះកុល​កេសី។ នៅជិតផ្ទះនោះ​ មានបុរសកំសត់ម្នាក់មានកូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះកុដុម្ពីក៍។ កុដុម្ពីក៍បានស្រឡាញ់នាង កុលកេសីក្នុងពេលដែលទៅចាំចាបឯស្រែ។ ដោយខ្លាចឳពុកម្តាយកុលកេសីធ្វើទោស អ្នកទាំងពីរ បានពង្រត់គ្នាទៅរស់នៅស្រុកមួយឈ្មោះកាសីជាស្រុកចោរ។ ពួកចោរចាប់ចងកុដុម្ពីក៍ ហើយនាង កុលកេសីយកចិញ្ចៀនមាសមួយវង់ទៅជូនមេស្រុកសុំលោះប្តី។ ពេលមេស្រុកបង្គាប់ពួកចោរឲ្យ ដោះ​លែងកុដុម្ពីក៍ អ្នកទាំងពីរក៏សុំមេស្រុកធ្វើជាឪពុកធម៌។ អ្នកទាំងពីររស់នៅដោយសុខសាន្ត រហូតដល់មេស្រុកស្លាប់ទៅ កុដុម្ពីក៍ក៏ក្លាយជាអ្នកធំស្រុកនោះ និងមាននាមថា កុលកោដិកុដុម្ពីក៍ សេដ្ឋី។

 

      កុលកោដិកុដុម្ពីក៍សេដ្ឋីនិងនាងកុលកេសី មានកូនស្រីម្នាក់ឈ្មោះនាងកុមារី។ ពេលនាង កុមារីអាយុបាន ៧ឆ្នាំ មានស្រីមេម៉ាយឈ្មោះកាឡីមានកូនស្រីពីរនាក់ កូនបងឈ្មោះចន្ទី និងកូន ប្អូនឈ្មោះចន្ទាសាលិនី មានបំណងចង់ដណ្តើមយកកុលកោដិកុដុម្ពីក៍សេដ្ឋីជាស្វាមី។ នាងកាឡី មានបងស្រីម្នាក់ ជាគ្រូមន្តអាគមចេះដាក់ស្នេហ៍យ៉ាងពូកែ។ នាងកាឡីបានឱ្យបងស្រីខ្លួនដាក់ ស្នេហ៍កុដុម្ពីក៍ រហូតកុដុម្ពីក៍ងប់ងល់និងយកនាងជាប្រពន្ធចុង។ មិនយូរប៉ុន្មានកុលកោដិកុដុម្ពីក៍ សេដ្ឋីធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកក្រ។ នាងកាឡីមួលបង្កាច់កុលកេសីឥតលោះពេល ថាជាស្រីចង្រៃ និងមាន សាហាយ ធ្វើឱ្យកុដុម្ពីក៍ជេរវាយនាងកុលកេសីរាល់ថ្ងៃ។ ទីបំផុតកុដុម្ពីក៍នាំនាង​កុលកេសីទៅបង់ត្រី រួចវាយទម្លាក់ទឹកស្លាប់ទៅ។ នាងកុលកេសីក៏កើតជាត្រីដំរីនៅកំពង់ទឹកនោះ។​ លុះកុដុម្ពីក៍ត្រឡប់ មកផ្ទះវិញ នាងកុមារីពុំឃើញម្តាយក៏យំរត់ទៅរកឯកំពង់ទឹកយ៉ាងកំសត់។ នាងទេពធីតា​ឃើញ ហើយអាណិតកុមារីក៏ប្រាប់ថាម្តាយនាងស្លាប់កើតទៅជាត្រីដំរីហើយ។ កុមារីស្រែកហៅម្តាយ ទាល់តែម្តាយហែលមកជិតប្រាប់កូនអំពីដំណើររឿងសព្វគ្រប់។ តាំងពីនោះមកគេហៅនាងកុមារី ថាជាមរណមាតា។ នាងតែងធ្វើការគ្រប់មុខបម្រើនាងកាឡីនិងកូនចុងដោយកំសត់​វេទនាពន់ពេក និងតែងតែយកកន្ទក់ទៅបាចជាចំណីឱ្យម្តាយជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

 

     ពេលដឹងថានាងកុលកេសីទៅកើតជាត្រីដំរី នាងកាឡីឲ្យកូនយកកន្ទក់ទៅបញ្ឆោតចាប់ត្រី ដំរីមកសម្លាប់។គ្រានោះមានទាញីមួយហួរស្រកាពីរទៅដាក់នៅមុខនាងមរណមាតា។ មរណមាតាក៏ យកទៅដាំដុះជាដើមត្រប់ពីរដើមមានផ្លែផ្កាល្អហើយនាងគោរពប្រណិប័តន៍រាល់ថ្ងៃ។ នាងកាឡីដឹង រឿងក៏តាមឈ្នានីសយកដើមត្រប់ទាំងឫសគល់​ទៅបុក​ក្នុងត្បាល់។ គ្រានោះមានឆ្មាញីមួយពាំ ឫស ទុកឲ្យមរណមាតា នាងក៏យកឫសត្រប់នោះទៅដាំទៀត។ ឫសត្រប់នោះដុះភ្លាមកើតជាដើម រលួសពីរដើម មានស្លឹកពណ៌ល្អដូចមាស។ នាងកុលកេសីកើតជាទេពធីតានៅចាំរក្សាទីនោះ។ នាងមរណមាតាតែងនមស្ការដើមរលួសមាសរាល់ព្រឹកល្ងាច។

 

​     វេលា​មួយព្រះបាទ​វិមល​ធម្មរាជយាងចេញ​ប្រពាត​ព្រៃ បានឃើញ​ដើម​រលួស​នោះក៏សព្វ ព្រះរាជហរទ័យ។ ពេលព្រះអង្គ​ជ្រាប​ថាដើមរលួសនោះ​ជា​របស់​នាង​មរណ​មាតា ​ទ្រង់ក៏ត្រាស់​ហៅ​នាង​មកហើយ​ត្រាស់​សុំ​ដើម​រលួស​នោះ ។ មរណមាតា​ព្រម​ថ្វាយ​ព្រះរាជាប៉ុន្តែ​ពេល​ដែល​ទ្រង់​បញ្ជា​រ រាជបុរស​ទាំងឡាយ​ជីក​គាស់ ក៏​ពុំ​រ​បើក​បន្តិច​សោះ។ លុះដល់​នាង​មរណ​មាតា​បួងសួង​ទើប​ដើម​រលួស​នោះ​សណ្តក​ប្ញ​សឡើង​អណ្តែត​លើ​អាកាស​តាម​ស្តេច​ទៅ​កាន់ព្រះរាជវាំងតែនៅ​សំកាំង​លើ​អាកាស​មិន​ចុះ​មក​ដីសោះ។​ ព្រះរាជា​ឱ្យ​នាំ​នាង​មរណ​មាតា​ទៅក្នុង​រាជវាំង​បួងសួង​ទើប​រលួស​នោះ​ចុះ​មក​ដីរួច​តាំងទី​នៅក្នុង​អាង​មាសហើយ​គេ​សន្មត​ឈ្មោះថា សុវណ្ណ​រាជព្រឹក្ស។ ព្រះរាជា​ទ្រង់​អភិសេក​នាង​មរណ​មាតា​ជា​អគ្គមហេសីហើយ​ទ្រង់​សួរ​ប្រវត្តិ​នាង​តាំងពី​ដើម​រហូត​ដល់​ចប់ ។​

 

     ក្រោយមកឆ្លៀតពេលព្រះរាជា​យាង​ចេញ​ទាក់​ដំរី  នាងកា​ឡីបាន​រក​ឧបាយ​សម្លាប់​ព្រះ​មហេសី​មរណ​មាតា ដោយ​ចាត់​ឱ្យ​គេ​ជីករណ្តៅ​ដាំ​ប្រេង​ដូង​១​ខ្ទះ​ធំ ធ្វើ​បន្ទប់​ដាក់​ក្តារ​គ្របពីលើ ។ រៀបចំរួច​ស្រេច នាងកាឡីបាន​ឱ្យ​កូនស្រី​របស់​នាង​ជា​អ្នកទៅ​បញ្ឆោត​​ព្រះ​មេហេសី​មរណ​មាតា​ថាឳ​ពុក​ឈឺ​ធ្ងន់​ហៀប​នឹង​ស្លាប់​ចង់​ជួប​នាង​មុន​ពេល​មរណកាល។​ ពួក​ភិលៀង​ក្នុង​វាំង​ហែហម​ព្រះ​មហេសី​មរណ​មាតាទៅ​ជួប​ឳ​ពុក​នៅ​ឯ​ផ្ទះ។ មុននឹង​ទៅ​ជួប​ឳ​ពុក នាងកាឡីប្រាប់​ឱ្យ​ព្រះមហេសី​ដោះ​គ្រឿង​ប្រដាប់​ទុក​មួយ​ឡែកហើយ​ស្រង់ទឹក​សិន ។ លុះ​ចូល​ទៅក្នុង​បន្ទប់​ស្រង់ទឹក​ព្រះ​មហេសី​មរណ​មាតា​ជាន់​ក្តារ​ភ្លាត់​ធ្លាក់​ព្រះអង្គ​ទៅ​ក្នុង​ខ្ទះ​ប្រេងដូង​សុគ​តទៅ។ នាង​កាឡីក៏​បាន​យក​គ្រឿង អលង្កា​របស់​ព្រះ​មហេសី​មរណ​មាតា​បំពាក់​ឱ្យ​នាង​ចន្ទាសាលិនី ជាកូនស្រីដែលមានមុខមាត់ ដូចគ្នានឹង​ព្រះ​មហេសី​មរណ​មាតា​ដើម្បីបន្លំខ្លួនទៅរួមរស់ជាមួយ​ព្រះរាជាជំនួសវិញ ។ ពួក​ភិលៀង​មិន​បានដឹងក៏​នាំ​នាង​ចន្ទាសាលិនីចូល​ក្នុង​ព្រះរាជវាំង។ ឯ​រាជព្រឹក្ស​ទាំង​គូស្រពោន​ជ្រុះ​ស្លឹក​បាក់ មែក អស់រលីង ។

 

      ក្រោយ​មក​រវាង​៣​ថ្ងៃព្រះរាជា​ទ្រង់​យាង​មក​ព្រះរាជវាំង​វិញទ្រង់​ឆ្ងល់ ​ក៏​តាំង​ព្រះទ័យ​រក​ឱកាស​នឹងចាប់ថ្នាក់ឱ្យបាន។​ ​​ចំណែកឯ​អដ្ឋិធាតុ​របស់​ព្រះ​មហេសីមរណ​មាតា​ត្រូវបាន​គេ​យក​ទៅ​ចោល​ក្នុង​ព្រៃ។ ទេព​ធីតាមួយ​អង្គ​ឈ្មោះ​នាង​គិរី​មេខ​លាដែល​រស់​នៅ​នា​ដើម​ជ្រៃ​១​ក្នុង​ព្រៃ​នោះបាន​យក​ឱសថ​ទិព្វ​មក​ប្រស់​ឱ្យ​រស់​ឡើង​វិញ។ នាង​ទេពធីតា​ប្រាប់​ព្រះ​មហេសី​មរណ​មាតាថាបើ​ព្រះមហេសីនៅ​តែជា​មនុស្ស​ហើយត្រលប់​ទៅ​នគរ​វិញ មុខ​ជា​គេ​ពុំ​ជឿទើប​ព្រះមហេសី​ត្រូវ​បរិភោគ​ឱសថ​ទិព្វ​ឱ្យ​ក្លាយជា​សារិកា ហើយ​ហើរ​ចូលទៅ។ សារិកាទូលប្រវត្តិថ្វាយព្រះរាជាសព្វគ្រប់។ ព្រះរាជា​ទ្រង់​សព្វព្រះរាជហរទ័យ ក៏យក​ចិញ្ចៀនមាស​១​វង់​បំពាក់​នៅ​ជើង​សារិកាដាក់​ឱ្យ​នៅ​​ទ្រុង​មាសក្នុង​ព្រះរាជវាំង។​ សារិកា​បួងសួង​ដើម​រាជព្រឹក្ស​ទើប​ដើមឈើ​នេះ​លូតលាស់​មាន​ស្លឹក​និង​ផ្លែផ្កា​ដូចដើម​វិញ។ ​ក្រោយដឹងរឿងសព្វគ្រប់ ​ព្រះរាជា​បញ្ជា​ឱ្យ​ពេជ្ឈឃាដ​សម្លាប់​នាង​ចន្ទាសាលិនីធ្វើ​ផ្អកទាំង​ក្បាល​របស់​នាង​​ដាក់​ពាងរួច​ផ្ញើ​ទៅ​ម្តាយ​ឳ​ពុកហើយ​ប្រាប់​ថាកូន​ផ្ញើមក​ជូន។ កុដុម្ពី​រក៍និងកាឡី ទទួល​ផ្អក​រួចហើយ​លូក​មើលទើប​ដឹងថា​កូន​ស្លាប់ក៏​ប្រញាប់​នាំ​កូន​ប្រពន្ធ​រត់​ទៅ​ជ្រក​ក្នុងព្រៃ ហើយ ត្រូវពស់ចឹកស្លាប់ទាំងអស់គ្នា។ ​

 

     ព្រះបាទវិមល​ធម្មរាជ​ទ្រង់​ឱ្យ​អាមាត្យ​វិនិច្ឆ័យ​ក្តី​យាយ​អករ៍ដែលបណ្តោយឱ្យ​​ព្រះមហេសី​​មរណមាតា​ត្រូវគេ​សម្លាប់។ អាមាត្យបាន​កាត់ក្តី​ដាក់ទោ​សយា​អករ៍ឱ្យ​មាន​ទោស​ដល់​ជីវិត។  យាយ​អករ៍​នោះមាន​កូនស្រី​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ឆន្ទាជា​ស្រីស្នំ​ព្រះរាជា។ ស្រី​ស្នំឆន្ទា​ខឹង​ថា​មក​ពី​នាង​សារិកា​នាំ​អុជ​អាល​បានជា​គេ​សម្លាប់​ម្តាយ​នាង ហើយក៏​គុំ​សម្លាប់​នាង​សារិកា។ ​ថ្ងៃមួយ​ព្រះបាទវិមល​ធម្មរាជ​​ត្រូវ​យាង​ចេញ​ទៅ​បង្ក្រាប​ចោរ​នៅ​ជនបទទុក​​សារិកា​នៅក្នុង​រាជវាំង។ នាង​ឆន្ទា​បាន​ឱកាស​ក៏​ចូល​ទៅ​លួច​នាង​សារិកា​​ឱ្យ​ទៅ​ទាសី​ម្នាក់​សម្លាប់​ស្ល​ស៊ី​។ ទាសី​នោះបាន​បោចរោម​សារិកា​នោះ​អស់​រួចក៏​ចុះទៅ​ដី នាង​សារិកាបាន​រត់​ចូលទៅ​ក្នុង​រន្ធ​កណ្តុរស ។ ស្តេចកណ្តុរសយក​នាង​ទៅ​ចិញ្ចឹម​ទាល់តែ​ដុះស្លាប​ឡើងវិញ។ ស្តេច​កណ្តុរស​ខឹងជំនួសនាងសារិកា​ក៏​ទៅ​ខាំ​នាងឆន្ទា​ដាច់​ច្រមុះ​រហូតឈឺ ស្លាប់។ នាង​សារិកាបាន​លា​ស្តេច​កណ្តុរស​ចេញទៅ​ ជួប​នឹង​ពស់​មួយ​ដ៏​ធំ​ ប៉ង​នឹង​ចឹក​នាងប៉ុន្តែ​មាន​ត្រដក់​មួយ​ដ៏​ធំ​ខាំ​ពស់​នោះ​ងាប់​ទៅ ។​​ បន្ទាប់ពី​នោះ​ព្រះឥន្ទ​បើក​ទិព្វចក្ខុ​មក​ឃើញ​នាង​សារិកាក៏​ចុះ​មក​និម្មិត​ជា​ខ្លាធំ​១លោត​ឡើង​មែក​ជ្រៃ​ស៊ី​ផ្លែ​ជ្រៃ ​មែក​ទិសបស្ចិម​ក្លាយ​ជា​បក្សី។ បក្សី​លោត​ទៅ​ស៊ី​ផ្លែ​ជ្រៃ​មែក​ទិសឧត្តរ ក្លាយ​ជា​ប្រើ​សមាស ។ ប្រើ​សមាស​ស៊ី​ផ្លែ​ជ្រៃ​ទិស​បូព៌ា​ក្លាយ​ជា​ស្វា ។ ស្វាស៊ី​ផ្លែ​ជ្រៃ​ទិស​ទក្សិណ ក្លាយជា​មនុស្សមាន​រូបល្អប្រកបដោយ​គ្រឿងអលង្ការល្អល្អះ។ មរណមាតាក្នុង រាងកាយជា​សារិកា​ឃើញ​សព្វគ្រប់​បាន​ធ្វើ​ត្រាប់​តាម​ជាលំដាប់​ក៏​ក្លាយជា​រូប​ផ្សេងៗ រហូតទីបំផុត​ក្លាយជា​មនុស្ស​ស្រី។ មរណមាតា​បេះ​ផ្លែ​ជ្រៃ​វេច​ទុកដើរ​ទៅ​ជួប​តាបស​មួយរូប។ តាបស​នេះ​សួរ​ហេតុ​សព្វគ្រប់​ក៏​នាំ​នាង​ទៅ​ចិញ្ចឹម​ក្នុង​អាស្រម ។​

 

     ថ្ងៃមួយ​តាបស បាន​ទៅ​ស្រះ​បោក្ខរណីឃើញ​កុមារម្នាក់​កើត​ក្នុង​ផ្កាឈូក ក៏​យក​មក​ឱ្យមរណមាតា​ចិញ្ចឹមដោយ​ដាក់ឈ្មោះ​ថាបុទុម​កុមារ ។ បុទុម​កុមារ​ធំ​ឡើង​សាកសួរ​ប្រវត្តិ​របស់​មាតា​សព្វគ្រប់ ទើប​លា​​មាតានិងតាបសទៅរក​ព្រះបិតាឯ​វិ​ទេហ​នគរ យក​ទាំង​ព្រះ​ទម្រង់​ដែល​ព្រះរាជា​បាន​ចង​ជាប់​នឹង​ជើង​ព្រះ​មហេសីកាល​នៅ​ជា​សារិកានិង​ផ្លែ​ជ្រៃ​ទៅ​ផង។ លុះ​បាន​ជួប​ព្រះបិតា​ហើយ ក៏​នាំ​ព្រះអង្គ​មក​ហែហម​ព្រះ​មាតា​ទៅ​សោយរាជ្យ​ក្នុង​វិទេហ​នគរ​វិញ។ កាល​បើ​ព្រះមហេសី​មរណ​មាតាបាន​ជួប​នឹង​ព្រះរាជា ហើយ​បាន​សោយសុខ ព្រះ​នាង​នឹក​ដល់​គុណទា ឆ្មា និង ស្តេច​កណ្តុរសក៏​ព្រះរាជទាន​ដល់​ពួក​អ្នក​កម្សត់​ទុគ៌ត​ជា​និរន្តរ៍ ហើយ​គង់​នៅ​ជា​សុខ​សប្បាយជា​ដរាប តទៅ។

 

ខ្លឹមសារនៃរឿង៖ រឿងមរណមាតាជាខ្សែភាពយន្តបុរាណ បែបមនោសញ្ចេតនា កំសត់ សោកសង្រែង រៀបរាប់ពីខ្សែជីវិតកំសត់ ព្រាត់ប្រាសរបស់​នាង​មរណមាតាដែលត្រូវ​រងទុក្ខវេទនាគ្រប់បែប យ៉ាងដោយសារការធ្វើបាបនិងឈ្នានីសរបស់ម្តាយចុង និងបងចុង​។ ប៉ុន្តែដោយសារភាពកត្តញ្ញូ និងអំពើល្អរបស់នាង បានធ្វើឲ្យមរណមាតាបានរួច ចាកទុក្ខទោសទាំងពួង និងមានភ័ព្វវាសនា ក្លាយជាអគ្គមហេសីរបស់ព្រះរាជា។

 


ចូល​អាន​
មតិយោបល់
បញ្ចេញមតិយោបល់